Warunki głosowe a wybór zawodu nauczycielskiego

    Praca nauczyciela to mówienie (a także i śpiewanie) przez kilka godzin dziennie. Aby sprostać temu zadaniu konieczne jest z jednej strony posiadanie zdrowego narządu głosowego, z drugiej umiejętności operowania nim w sposób, który podoła wysiłkowi głosowemu wpisanemu w ten zawód. Jak wynika z badań i obserwacji rzeczywistości, młodzi ludzie stający przed wyborem tego zawodu rzadko kiedy zastanawiają się, czy posiadają głosowe predyspozycje do pełnienia roli nauczyciela. Skoro narząd głosu ma być ich podstawowym narzędziem pracy przez kolejne długie lata, to należałoby- obok predyspozycji osobowościowych, psychicznych, jako kryterium wyboru i przydatności do zawodu, zastosować również ocenę stanu zdrowia i możliwości narządu głosowego. Tego jednak większość uczelni nie czyni. Nabór kandydatów pozbawiony jest tego elementu, co stanowi wyraz zaniedbania ze strony władz oświatowych i naraża budżet państwa na późniejsze wydatki związane z wysokim odsetkiem chorób zawodowych nauczycieli.

    Świadomość własnych warunków głosowych powinna być zatem jednym z czynników decydujących o wyborze drogi zawodowej, zaś uczelnie kształcące przyszłych nauczycieli powinny zapewnić kandydatom kompleksową ocenę narządu głosowego.

Najważniejsze warunki głosowe, które powinni spełniać przyszli nauczyciele jak podaje M. Śliwińska- Kowalska, to:

• prawidłowo rozwinięty narząd głosu, brak anatomicznych wad rozwojowych;
• brak przewlekłych zmian chorobowych w obrębie narządu głosu i mowy, gardła i jamy nosowej, do których zalicza się między innymi: przewlekłe suche i zanikowe zapalenia błony śluzowej górnych dróg oddechowych, wady powodujące upośledzenie drożności nosa, wady powodujące niewydolność oddechową, alergie objawiające się upośledzoną drożnością nosa, zaburzenia wykorzystania rezonatorów;
• skala głosu mieszcząca się w granicach normy dla głosu nieszkolonego,
• sprawny układ oddechowy,
• prawidłowa koordynacja oddechowo- fonacyjna,
• prawidłowy czas fonacji,
• utrwalony stereotyp prawidłowej artykulacji,
• dobra dykcja,
• prawidłowy słuch.

    Istotną kwestią są również przeciwwskazania do wykonywania zawodów, które łączą się z wysiłkiem głosowym. A. Obrębowski i A. Pruszewicz mówią o przeciwwskazaniach względnych i bezwzględnych. Do grupy pierwszej należą: nawracające zapalenia dróg oddechowych, nawracające zapalenia migdałków podniebiennych oraz jednostronna głuchota. Druga, bardziej liczna grupa, obejmuje: porażenie nerwu krtaniowego wstecznego, brodawczaki krtani, guzki i polipy fałdów głosowych, zaawansowane zmiany zapalne dróg oddechowych (nieżyty suche i zanikowe), a także ciężkie schorzenia alergiczne, niewydolność podniebienno- gardłową i umiarkowany lub głęboki niedosłuch. Inne przeciwwskazania do pracy głosem to krótkie podniebienie miękkie, rozszczep podśluzówkowy, zmiany przerostowe błony śluzowej krtani o charakterze nowotworowym.

    Nie ulega wątpliwości, że rozpoznanie własnych warunków oraz uwzględnienie istniejących przeciwwskazań do pracy wymagającej większego niż normalny wysiłku głosowego powinny być jednym z podstawowych kryteriów wyboru zawodu nauczyciela. Brak tej świadomości połączony z nieobecnością lub niedostatecznym przygotowaniem nauczycieli w zakresie emisji głosu to bomba z opóźnionym zapłonem, która wielu przyszłych pedagogów może kosztować bezpowrotną utratę głosu lub jego częściowej sprawności.